Diyabet Belirtisiz İlerleyebilir: 35 Yaş Üstüne Uzman Uyarısı

14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında önemli uyarılarda bulunan İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Meral Maralcan, özellikle tip 2 diyabetin uzun süre hiçbir belirti vermeden ilerleyebileceğini söyledi. Vücutta insülin direnci, insülin eksikliği ya da her iki durumun birlikte görülmesi sonucu kan şekerinin yükselmesiyle ortaya çıkan hastalığa ilişkin bilgi veren Maralcan, 35 yaşından itibaren kilodan bağımsız olarak herkesin 3 yılda bir diyabet taraması yaptırması gerektiğini ifade etti. Tip 1 diyabette bağışıklık sisteminin insülin üreten hücrelere zarar verdiğini, tip 2 diyabette ise vücudun insüline yeterli yanıt veremediğini belirten uzman isim, erken tanının hayati önem taşıdığını vurguladı.

Diyabetin Erken Dönem Belirtileri ve Risk Faktörleri

Diyabetin erken evredeki belirtilerinin günlük yaşamda başka rahatsızlıklarla karıştırılabildiğine değinen Dr. Öğr. Üyesi Meral Maralcan; sık idrara çıkma, aşırı susama, ağız kuruluğu, nedeni açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik ve yorgunluk gibi bulgulara karşı dikkatli olunması gerektiğini kaydetti. Ayrıca bulanık görme, sık enfeksiyon geçirme, yaraların geç iyileşmesi ile el ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma hissinin de diyabet göstergesi olabileceği ifade edildi.

Hastalık açısından risk gruplarına değinen Maralcan; ailede diyabet öyküsü bulunanlar, fazla kilolu ve obez bireyler, yüksek tansiyon hastaları, HDL kolesterolü düşük ve trigliseridi yüksek olanlar ile prediyabet tanısı almış kişilerin daha yakından takip edilmesi gerektiğini bildirdi. Gebelik diyabeti yaşayanlar, 4 kg ve üzerinde bebek dünyaya getirenler, polikistik over sendromu (PKOS) hastaları, kalp-damar rahatsızlığı olanlar ve fiziksel olarak hareketsiz bir yaşam sürenlerin de yüksek risk grubunda yer aldığı açıklandı. Prediyabeti olanların yılda bir, gebelik diyabeti öyküsü bulunanların ise doğum sonrası değerlendirmenin ardından en az 3 yılda bir taranması önerildi.

Erken Tanı İçin Hangi Testler Yapılıyor?

Diyabet teşhisinde açlık kan şekeri ve HbA1c testlerinin kritik rol oynadığını aktaran Dr. Öğr. Üyesi Meral Maralcan, açlık kan şekerinin en az 8 saatlik açlık süresinin ardından ölçüldüğünü dile getirdi. HbA1c testinin ise kişinin son 2-3 aylık ortalama kan şekeri seviyesini yansıttığı belirtildi. Gerekli görülen durumlarda tanıyı kesinleştirmek amacıyla ikinci bir ölçümün ya da şeker yükleme testinin (OGTT) uygulanabileceği kaydedildi.

Prediyabet Döneminde Alınabilecek Önlemler

Gizli şeker olarak da bilinen prediyabet evresinde yaşam tarzında yapılacak değişikliklerle tip 2 diyabete geçiş riskinin azaltılabileceği vurgulandı. Dr. Öğr. Üyesi Maralcan, fazla kilosu bulunan kişilerin başlangıç ağırlıklarının yaklaşık yüzde 5-7'sini vermelerinin önemine değindi. Haftada en az 150 dakika orta tempolu fiziksel aktivite yapılması, şekerli içeceklerin tüketiminin azaltılması, lif bakımından zengin beslenme düzenine geçilmesi ve sigaranın bırakılması gerektiği ifade edildi. Bazı hasta gruplarında ise hekim kararıyla ilaç tedavisine başlanabileceği hatırlatıldı.

Organ Hasarları ve Düzenli Takip Süreci

Yüksek kan şekerinin uzun süre devam etmesi durumunda damar yapılarında hasar meydana gelebileceği uyarısında bulunuldu. Kalp damarlarındaki etkilenmenin kalp krizi ve felç riskini artırdığı, böbrek hasarının ise ilerleyen dönemde böbrek yetmezliğine yol açabileceği açıklandı. Göz damarlarındaki tahribatın görme kaybına, sinir hasarının ise el ve ayaklarda uyuşma ile his kaybına sebep olarak ayak yaraları riskini yükselttiği belirtildi.

Diyabet yönetiminde düzenli doktor takibinin ayrılmaz bir unsur olduğunu vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Maralcan, HbA1c testinin durumu stabil seyredenlerde yaklaşık 6 ayda bir, tedavi değişikliği veya hedefe ulaşılamama durumunda ise 3 ayda bir tekrarlanması gerektiğini kaydetti. Ayrıca böbrek fonksiyonları, göz dibi muayenesi, ayak sağlığı ile kan basıncı ve kolesterol düzeylerinin de düzenli olarak kontrol edilmesinin şart olduğu bildirildi.